بوستانى داشت ، و درهاى كهندز آهنين و اكثر بازارهاى آن در ربض بود . « 1 » شهر سمرقند ديوارى عظيم داشت كه در عصر اسلامى ويران شده بود ، و بنابرين هارون الرشيد ( 170 / 193 ه ) آن را مجددا بساخت . « 2 » ترمذ : هيون تسنگ در حدود سال نهم هجرى اين شهر را بنام تا - مى ذكر كرده كه محيط آن 20 لى مساوى 2 / 1 6 ميل بوده و به طول شرقا و غربا و عرض شمالى و جنوبى افتاده و ده معبد و يكهزار زاهد بودايى داشت و استوپه‌هاى مجسمه‌هاى بودا ، درين خطه داراى تجليات متنوع و شهرتى بود . « 3 » اما در دورهء اسلامى ترمذ بزرگترين شهرهاى كنار آمويه بود ، كه حصنى و كهندزى و جامعى در داخل حصن داشت ، و كهندز يك دروازه و شهر داراى سه دروازه بود ، كه خيلى پاكيزه و نظيف بوده و بازارهاى آن به خشت پخته مفروش و بر دو جانب آن آب جارى موجود بود ، و همواره كشتىهاى آمو بسواحل آن شهر مىآمدند . « 4 » بقول اصطخرى شهر ترمذ يك قلعه ارگ و ربض داشت ، كه ربض هم داراى حصارى بود ، و دار الاماره در داخل قلعهء ارگ و زندان در بازار شهر و مسجد جامع نيز در شهر بود ، در حالى كه مصلى ( عيدگاه ) در ربض وقوع داشت ، و بناهاى شهر گلين و بازارها و كويها مفروش به خشت پخته بود ، و آب خوردنى را از جيحون ميگرفتند . « 5 » شهر نشاپور : شهر ديگر بسيار مشهور و تجارت‌گاه و مركز ادارى و لشكرى و صنعتى خراسان

--> ( 1 ) - تلخيص از ياقوت و اصطخرى و ابن فقيه و بشارى . ( 2 ) - البلدان يعقوبى 55 ( 3 ) - سى - يو - كى كتاب اول 104 ( 4 ) - احسن 291 ( 5 ) - اصطخرى 298